РУНА ДВАЦЦАЦЬ ШОСТАЯ
Леммінкянен крыўдуе, што яго не запрасілі на вяселле і вырашае паехаць у Пох’ялу і без запросін. Маці адгаворвае яго і расказвае пра тое, якія смяротна небяспечныя перашкоды чакаюць яго на шляху. Але Леммінкяйнен яе не слухае і збіраецца ў дарогу(1—322). Леммінкяйнен пярэчыць матцы, але ўсё ж выслухоўвае апошнія парады (323—418) Па дарозе Леммінкяйнен сутыкаецца з рознымі цяжкасцямі, але перадольвае іх, дзякуючы сваім ведам (419—776)
Жыў на выспе хлопец Ахці,
каля мыса Каўканіемі.
Там араў ён сваё поле,
там на ніве клаў барозны.
5Слых меў тонкі незвычайна,
вуха вострае наш Каўка.
Вось пачуў ён шум ад вёскі,
ад азёраў шум далёкі:
10сані па ільдах рыпелі,
палазы рыпелі ў лесе.
У яго ўзнікла думка,
ў галаву яму запала:
гэта ў Пох’яле вяселле
15той народ спраўляе тайна!
Пахітаў ён галавою,
валасы рукой пагладзіў;
закіпела кроў ад злосці,
шчокі разам спалатнелі.
Кінуў ворыва адразу,
20нават баразны не скончыў,
вершкі на каня ускочыў
і паехаў да сялібы,
да матулі сваёй любай,
да сваёй старой матулі.
25Так прамовіў дома Ахці,
так звярнуўся ён да маці:
“Любая мая, матулька,
хуценька дай мне паесці,
каб насыціўся галодны,
30голад наталіў мужчына!
Затапі таксама лазню,
напалі як след парыльню,
каб я слаўна там памыўся,
зноў адчуў сябе асілкам!”
35Леммінкяйнена матуля
падала на стол сыночку,
каб насыціўся галодны,
голад наталіў мужчына,
пакуль паспявала лазня,
40пакуль грэлася парыльня,
легкамысны Леммінкяйнен
хуценька падмацаваўся,
потым паспяшаўся ў лазню,
у гарачую парыльню.
45Там памыўся птушанёнак,
пер’е ачысціў верабейка:
галава ільном бялела,
чысцінёй свяціла шыя.
Вось прыйшоў ён з лазні ў хату,
50так сказаў і так прамовіў:
“Гэй, мая старая мама!
Ты схадзі ў клець на горцы,
прынясі маё адзенне,
усе святочныя ўборы,
55каб я змог як след убрацца,
апрануцца, як на свята!”
Маці ў адказ спытала,
пацікавілася маці:
“Ты куды ідзеш, сыночак?
60Можа рысс злавіць ты хочаш,
ці загнаць лася на лыжах
ці вавёрку ўпаляваці?”
Адказаў так Леммінкяйнен,
Прыгажун той Каўкаміелі:
65“Гэй, мая старая мама!
Я іду не рысь лавіці,
не ганяцца за ласямі
ды не паляваць вавёрак:
на таемнае вяселле,
70што ў Пох’яле спраўляюць.
Дык нясі маё адзенне,
дай святочныя ўборы,
каб надзеў я на вяселле,
красаваўся ў ім на свяце!
75Ды не дазваляла маці,
жонка ісці не дазваляла,
дзве чароўныя істоты,
дзве дачкі прыроды-маці
пускаць не хацелі Каўка
80ехаць у Пох’ялу на свята.
Сыну так сказала маці,
так прамовіла старая:
“Лепей ты не едзь, сыночак,
мой дзіцёнак, любы Каўка,
85у Пох’ялу на тое свята,
на вялікае застолле!
Будзеш там нязваным госцем,
бо цябе не запрашалі.”
Лёгкадумны Леммінкяйнен
90Так сказаў ды так прамовіў:
“Толькі ўбогіх запрашаюць,
зух прыходзіць без запросін!
Вось мой вечны запрашальнік,
мой вяшчальнік векавечны –
95мой клінок вогненнавостры,
мой магутны меч іскрысты.”
Леммінкяйнена матуля
угаворвае сыночка:
“Лепей ты не едзь, сыночак,
100у Пох’ялу на тое свята!
Шмат няшчасцяў па дарозе,
бедаў шмат цябе чакае,
тройчы смерць цябе спаткае
на шляху, пагібель тройчы.
105Адказаў так Леммінкяйнен,
прыгажун той Каўкаміелі:
“Смерць усюды бачаць бабы,
па ўсіх вуглах – пагібель;
герой не баіцца смерці,
110і не ў страх яму пагібель.
Хай і будзе так, як будзе,
я пачуць хацеў бы зараз,
што за першая пагібель
ды апошняя якая?
115Леммінкяйнена матуля
так прамовіла, сказала:
“Пра пагібель скажу праўду,
а не тое, што ты хочаш.
Першая пагібель будзе
120і найперш цябе сустрэне,
як праедзеш шлях кароткі,
адзін дзень праедзеш толькі,
вогненны паток сустрэнеш
папярок сваёй дарогі.
125Там кіпяць агнём парогі,
і гарыць скала ў парогах,
камень там агнём палае,
вогненны арол сядзіць там,
зубы ён начамі точыць,
130днямі вострыць свае кіпці
чужаніцам на пагібель,
на ўсіх, хто там праходзіць.”
Адказаў так Леммінкяйнен,
прыгажун той Каўкаміелі:
135“Гэта смерць толькі для бабы,
для героя не пагібель.
Ведаю надзейны сродак,
як пазбавіцца ад згубы:
начарую каня з вольхі
140ды альховага героя,
каб замест мяне праехаў,
каля смерці праімчаўся,
а я сам нырну, бы качка,
праплыву ў вадзе глабока
145праплыву пад кіпцюрамі,
праміну тую пагібель.
Гэй ты, родная матуля!
Раскажы пра смерць другую!”
Маці так яму сказала:
150“Вось табе другая згуба:
ты праедзеш шлях кароткі,
другі дзень праедзеш толькі,
вогненнны ты роў убачыш
папярок сваёй дарогі
155ў бясконцасць даўжынёю
як на ўсход, так і на захад,
камянёў гарачых поўны,
быццам полымя пякучых,
сотні там нашлі ўжо згубу,
160тысячы там смерць спаткалі,
сотні ўсе з выдатнай зброяй,
тысячы жалезных коней.
Адказаў так Леммінкяйнен,
прыгажун той Каўкаміелі:
165“Гэта смерць не для героя,
ды не для асілка згуба,
ведаю я добры сродак
і магу знайсці я выйсце:
напяю снегавіка я,
170з крыгі напяю ваяку,
паганю героя ў пекла,
у агонь яго пашлю я,
у распаленую лазню
медным венікам махаць там.
175Сам я збочу і праеду,
полымя пераскачу я --
бараду агонь не спаліць,
не згарыць ніводзін волас.
Гэй ты, родная матуля!
180Раскажы аб трэцяй згубе!”
Маці так яму сказала:
“Вось і трэцяя пагібель:
ты праедзеш шлях кароткі,
трэці дзень яшчэ праедзеш--
185брама Пох’ялы паўстане
ў вузкім месцы паміж скалаў,
на цябе мядзведзь насядзе,
воўк накінецца драпежны
каля самай брамы Пох’і,
190у цясніне паміж скалаў.
Там ваўкі пажэрлі сотні,
нават тысячы герояў,
дык чаму б цябе не з’есці,
слабасільнага не знішчыць?”
195Адказаў так Леммінкяйнен,
прыгажун той Каўкаміелі:
“Лёгка там ягняці зжэрці,
разадраць яго ў кавалкі,
ды цяжэй пажэрці мужа,
200хоць лядашчага героя!
А на мне героя пояс,
спражка моцнага мужчыны,
апаясак для асілка,
каб не трапіў я ў глотку,
205Унтама ваўку ў пашчу,
заварожанага звера.
Ад ваўка я маю сродак,
ад мядзведзя абарону:
начарую ваўку цуглі
210ды кайданы на мядзведзя,
я звяроў усіх раструшчу
ды праз сіта іх прасею
і прайду далей свабодна,
свой далёкі шлях закончу.”
215Адказала маці Каўку:
“Да канца яшчэ далёка!
Ты сустрэнеш па дарозе,
цуды страшныя спаткаеш,
тры загубы для героя,
220тры пагібелі асілку;
а калі туды прыедзеш
жудасныя дзівы ўбачыш.
Шлях ты пройдзеш невялікі,
на падворак Пох’і ўвойдзеш:
225плот жалезны там пастаўлен,
а наўкол такія ж сцены
ўздымаюцца да неба,
а зь нябёсаў да зямелькі,
не слупы стаяць, а дзіды,
230гады іх пераплятаюць,
змеі там заместа тыну,
яшчаркі той плот звязалі
ды гуляюць там хвастамі,
круцяць гады галавамі
235і шыпяць усе жахліва,
пашчы зверху, хвасты ўнізе.
Унізе шмат яшчэ там гадаў,
розных змей унізе поўна,
уздымаюць джалы ўгору,
240б’юць хвастамі па зямельцы.
А адна, за ўсіх жахлівей,
браму перагарадзіла,
сама з бэльку даўжынёю
і таўсцей за шулы ў браме;
245сычыць, цягне джала ўгору,
уздымае пашчу грозна
і табе гразіць бядою,
аднаму табе, сыночак!”
Адказаў так Леммінкяйнен,
250прыгажун той Каўкаміелі:
“Гэта гібель для дзіцёнка,
не для мужа гэта згуба.
Чараваць агнём я ўмею,
полымя ўняць любое,
255ведаю і супраць змеяў,
супраць гадаў чарадзейства.
Я араў учора поле,
поўную гадзюк паляну,
непралазную ад змеяў;
260там я змей хапаў рукамі,
гадаў пальцамі хапаў я,
ціскаў у руках магутных,
задавіў я змей дзясяткі,
сотні гадаў я прыкончыў,
265аж застаўся тлушч змяіны,
кроў гадзючая на пальцах.
Проста так не саступлю я
і ніколі я не траплю,
як здабыча гаду ў пашчу,
270у расшчэраную зяпу.
Задушу я брыдкіх гадаў,
сам паскудных растапчу я,
праганю іх прэч закляццем,
скіну змей усіх з дарогі
275і ў двор Пох’ялы прыеду,
смела ўвайду ў хату.”
Маці так яму сказала:
“Не ўваходзь, ні ў якім разе
ты ў хату Сарыёлы,
280цёмнай Пох’ялы хаціну!
Поўна там герояў збройных,
апаясаных мячамі
ды ад хмелю ашалелых,
лютых ад хмяльнога піва.
285Начаруюць меч агністы
небараку прама ў сэрца,
лепшых там, чым ты герояў
чарадзействам загубілі.”
Адказаў так Леммінкяйнен,
290прыгажун той Каўкаміелі:
“Мне даводзілася колісь
жыць у Пох’ялы хацінах.
Усе лапландцы ды тур’янцы
асіліць мяне не змогуць,
295я лапландцаў зачарую,
ўсіх адолею тур’янцаў,
рассяку замовай плечы,
твары ім ўсім расквашу,
з плеч здзяру ўсе кашулі,
300грудзі ім усім раструшчу.”
Маці так яму сказала:
“Гэй, няшчасны мой сыночак!
Успамінаеш ты былое,
хвалішся даўно мінулым!
305Ты, вядома, жыў калісці
ў змрочнай Пох’ялы хацінах,
плаваў у азёрах цёмных,
па ўсіх праплыў пратоках,
вадакруты ўсе прамерыў,
310усе грозныя патокі,
чорнай Туані парогі,
рэчкі Маналы падземнай!
Быў бы там ты і да сёння,
калі б не твая матуля.
315Ты запомні, што скажу я!
Да хат Пох’ялы пад’едзеш --
убачыш колле на пагорку,
на двары -- слупы таўстыя,
і па чэрапу на кожным;
320толькі адзін застаўся вольны,
вольны для цябе, сыночак,
галавы тваёй чакае!”
Адказаў так Леммінкяйнен,
прыгажун той Каўкаміелі:
325“Хай баіцца недалужны,
хай палохаецца ўбогі,
год пяці - шасці ў бітвах,
ці сямі год у паходах!
А герой не пабаіцца,
330не спалохаецца мужны.
Дык нясі мае даспехі,
баявое мае ўбранне!
Меч бацькоўскі сам вазьму я,
зброю бацюхны агледжу,
335бо на холадзе ляжаў меч,
доўгі час ў цёмным месцы,
плакаў век там у самоце,
ваяра ў журбе чакаў ён.”
Ён узяў свае даспехі,
340баявое сваё ўбранне,
меч бацькоўскі векавечны,
сябра вернага ў бітве,
усадзіў лязо ў падлогу,
у маснічыну ўдарыў
345ды сагнуў клінок рукою,
як чаромхі вершаліну,
як галіначку ядлоўца.
І сказаў тут Леммінкяйнен:
“У Пох’яле наўрад ці будзе,
350і ці будзе ў Сарыёле,
хто захоча меч мой змерыць,
паглядзець на меч героя.”
Са сцяны свой лук узяў ён,
лук тугі ён зняў са сценкі
355і сказаў такія словы,
так сказаў і так прамовіў:
“Назавецца той мужчынам,
той героем назавецца,
хто напне мой лук магутны,
360цеціву як след напружыць
там, у хатах Сарыёлы,
там, у Пох’ялы хацінах.”
Бесклапотны Леммінкяйнен,
прыгажун той Каўкаміелі,
365апрануў свае даспехі,
баявое сваё ўбранне,
потым да раба прамовіў,
словы вымавіў такія:
“Гэй ты, парабак прыдбаны,
370раб мой куплены за грошы!
Падрыхтуй хутчэй каня мне,
для ваеннага паходу,
каб я змог паехаць смела
на вяселле ў Сарыёлу!”
375Паслухмяны раб адразу
паспяшаўся на падворак
ды запрог каня ў сані,
вогненнага ў запрэжку.
Ён прыйшоў назад і мовіў:
380“Я зрабіў усё , што трэба,
там каня падрыхтаваў я
і запрог яго ў сані.”
Леммінкяйнену пара ўжо
выпраўляцца ў шлях далёкі:
385так адна рука хацела,
з пальцамі другая -- супраць,
але ён пайшоў без страху,
рушыў смела ў дарогу.
Раіла так сыну маці,
390так дзіця сваё вучыла,
стоячы ля самай печкі,
ля дзвярэй і на парозе:
“Ты, адзіны мой сыночак,
мне адзіная апора!
395Калі трапіш на застолле,
калі на бяседу трапіш,
выпівай палову чашы,
чарку да паловы выпі
ды аддай каму другому,
400дай нягодніку астатак,
бо на дне вядуцца чэрві,
вусені на дне вядуцца.”
Так яна вучыла сына,
так дзіцёнка навучала
405на ўскрайку свайго поля,
там, каля апошняй брамы:
“Калі трапіш на застолле,
калі на бяседу трапіш,
дык сядай на поўсядзення,
410толькі на палову лавы,
аддавай сваю палову
тым, што горшымі здаюцца --
Вось тады героем будзеш,
будзеш мудрым чалавекам,
415першым сярод лепшых будзеш,
першым будзеш сярод мужных
ды сярод мужоў адважных,
паміж ваяроў бясстрашных.”
Так ад’ехаў Леммінкяйнен,
420у распісныя сані сеўшы,
сцебануў каня ён пугай,
бізуном зь пярловай ручкай.
Ірвануўся конь стаенны,
зазвінеў галоп імклівы.
425Ехаў ён зусім нядоўга,
усяго з гадзіну ехаў --
чараду цяцерак згледзеў.
Разляцелася чародка,
узляцелі птушкі з шумам
430перад жарабком імклівым.
Засталося толькі пер’е,
ад іх крылаў на дарозе.
Падабраў іх Леммінкяйнен
ды схаваў сабе ў кішэню,
435бо ніколі невядома,
што там здарыцца ў дарозе,
ды затое ў гаспадарцы
можа ўсё яму прыдацца.
Вось яшчэ крыху праехаў,
440ехаў час зусім кароткі,
раптам конь наставіў вушы
і спалохана запырхаў.
Весялун тут Леммінкяйнен,
прыгажун той Каўкаміелі,
445стаў на ногі ў сваіх санках
і наперадзе разгледзеў
усё, як маці гаварыла,
усё, як прадказала маці:
вогненны паток убачыў
450папярок сваёй дарогі,
там кіпелі агнём парогі,
і скала гарэла ў водах,
і палаў агнём узгорак ,
вогненны арол сядзеў там,
455дзьмухаў полымем пякельным,
полымем гарачым з горла,
і агнём гарэла пер’е,
злымі іскрамі зіхцела.
Леммінкяйнена ён згледзеў,
460Каўку ён здаля прымеціў:
“Ты куды імчысся, Каўка,
куды едзеш, Леммінкяйнен?
Адказаў тут Леммінкяйнен,
Каўка прыгажун прамовіў:
465“Еду ў Пох’ю на вяселле,
на таемнае застолле.
Адыйдзі крыху ты далей,
крышку збоч з маёй дарогі,
дай вандроўніку праехаць,
470Леммінкяйнену тым болей,
дай яму праехаць збоку,
дай прабраца край дарогі!”
Так арол яму прамовіў,
полымем дыхнуў пякельным:
475“Дам вандроўніку дарогу,
Леммінкяйнену тым болей,
праз маю праехаць пашчу
ды праз глотку праімчацца,
Вось такі твой шлях тут будзе,
480Вось куды твая дарога:
аж да вечнага застолля,
да бясконцай той бяседы.”
Леммінкяйнен не збаяўся,
не ўстрывожыўся ніколькі!
485Руку ў кішэнь засунуў,
свой кашэль дастаў з кішэні ,
з кашаля дастаў ён пер’е,
пер’е перацёр між пальцаў,
між далонямі пацёр іх,
490збіў паспешліва ў камочкі –
птушак чарада ўзляцела,
рабчыўкаў зляцелі гурмы,
ён арлу іх у пашчу кінуў,
нібы корм туды шпурнуў іх,
495прама ў вогненнае горла,
у зубы агнявой пачвары.
Так ён першы дзень закончыў,
ад бяды ўратаваўся.
Сцебануў каня ён пугай,
500бізуном зь пярловай ручкай.
Ірвануўся конь стаенны,
зазвінеў галоп імклівы.
Ён зусім няшмат прехаў,
шляху нейкую часцінку,
505ізноў конь наставіў вушы
зноў спалохана запырхаў.
Каўка стаў на ногі ў санках
і наперадзе разгледзеў
усё, як маці гаварыла,
510усё, як прадказала маці:
вогненнны ён роў убачыў
папярок сваёй дарогі
ў бясконцасць даўжынёю
як на ўсход, так і на захад,
515камянёў гарачых поўны,
быццам полымя пякучых.
Не збаяўся Леммінкяйнен!
Укку ён узнёс малітву:
“Укка, мой высокі Божа,
520любы татка мой нябесны!
Прыгані з поўначы хмару,
з захаду пашлі другую,
трэцюю прышлі з усходу,
з поўначы усходняй хмару!
525Хмары сутыкні краямі,
каб грымоты раздаліся,
намяці сумёт высокі,
вышынёй з кап’ё героя,
намяці на глыбы снегу,
530на пякучыя каменні!
Тады Укка, бог вярхоўны,
той стары айцец нябесны,
хмару з поўначы насунуў,
з захаду прыгнаў другую,
535трэцюю прыслаў з усходу,
з поўначы нагнаў усходняй,
сутыкнуў краямі хмары
і грымоты раздаліся.
Ён намёў сумёт высокі,
540вышынёй з кап’ё героя,
наваліў на глыбы снегу,
на пякучыя каменні;
выйшла возера з сумётаў,
сажалка вады халоднай.
545Весялун тут Леммінкяйнен
мост начараваў лядовы
над тым возерам з сумётаў,
сажалкай вады халоднай.
Так ён тут уратаваўся,
550так другі дзень ён закончыў.
Сцебануў каня ён пугай,
бізуном зь пярловай ручкай.
Паімчаўся конь наперад,
зазвінеў галоп імклівы.
555Праімчаў вярсту, другую,
скараціў часцінку шляху;
раптам жарабок спыніўся,
застыў, быццам укапаны.
Весялун той Леммінкяйнен
560стаў на ногі і разгледзеў:
воўк стаіць ля самай брамы
мядзведзь у прагоне ходзіць
каля Пох’ялы варотаў,
у канцы таго прагону.
565Весялун тут Леммінкяйнен,
прыгажун той Каўкаміелі,
залез у кішэнь рукою,
у кашэль руку засунуў
і дастаў авечай воўны,
570збіў ён воўну ў камочак,
між далонямі паціскаў
ды пацёр дзясяткам пальцаў.
Раз падуўу ён на далоні –
здуў з рукі авечак статак,
575цэлы гурт ягнятак жвавых,
чараду жывёл вясёлых.
Кінуўся мядзведзь за статкам
і ваўкі ўслед паімчалі,
а вясёлы Леммінкяйнен
580зноў далей сабе паехаў.
Ён зусім нядоўга ехаў
і да Пох’ялы дабраўся.
Там убачыў плот жалезны,
сталёвую агарожу,
585углыб зямлі на сто сажэняў,
тысячу сажэняў у неба,
дзіды там заместа колля,
гады іх пераплятаюць,
змеі там заместа тыну,
590яшчаркі той плот звязалі,
унізе іх хвасты віселі,
галовы сычэлі злосна,
гойдаліся чарапы ўверсе,
хвасты білі па зямельцы.
595Бесклапотны Леммінкяйнен
так разважыў, так падумаў:
“Так прадказвала мне маці,
так мне родная казала.
Прада мною плот той самы,
600ад зямлі ідзе да неба!
Нізка поўзаюць гадзюкі,
ды ніжэй убіта колле,
высака лятаюць птушкі,
ды вышэй колле ўзнята.”
605Леммінкяйнен не збаяўся,
не ўстрывожыўся ніколькі.
Выцягнуў ён ножык з похваў,
выняў страшнае жалеза,
паласнуў нажом па плоце,
610напалам рассек жардзіны,
разламаў той плот жалезны,
разбурыў паркан змяіны,
выламаў ажно пяць праслаў,
сем праломаў у тым плоце.
615Сам герой далей паехаў,
аж да Пох’ялы варотаў.
Упоперак варот гадзюка
на шляху яго ляжала,
сама з бэльку даўжынёю
620і таўсцей за шулы ў браме.
Сотнямі вачэй глядзела,
тысячы цягнула джалаў,
вочы ўсе, нібы рашоты,
нібы дзіды ўсе джалы,
625у пашчы зубы, нібы граблі,
шырынёй спіна ў сем лодак.
Лёгкадумны Леммінкяйнен
не адважыўся на бітву
з той гадзюкаю ставокай,
630са змяёй тысячаджалай.
Леммінкяйнен так прамовіў,
так сказаў красун той Каўка:
“Чорны гад ты падзямельны,
Туані чарвяк калматы,
635той, што поўзае між траваў,
паміж тых лістоў нячыстых,
паміж купін зьдзірванелых
паміж каранёў глыбокіх!
Хто ўзняў цябе адгэтуль,
640абудзіў у траве засохлай,
каб ты вылез на паверхню,
каб круціўся на дарозе?
Хто падняў высока пашчу,
хто зняволіў, хто прымусіў
645уздымаць высока голаў,
шыю падымаць высока?
Можа бацька або маці,
ці, напэўна, брат старэйшы,
ці малодшая сястрыца,
650можа ўвесь твой род вялікі?
Сцісні зубы, схавай голаў
ды ўцягні язык свой вузкі,
у клубок хутчэй скруціся,
у клубок скруціся шчыльна,
655вызвалі мне поўдарогі,
дай вандроўніку праехаць!
Ці зусім сыйдзі з дарогі,
брыдкі, адпаўзі ў кустарнік,
адпаўзі, паскудны, у верас,
660у імху схавайся, злосны,
зьгінь, нібыта клок кудзелі,
як асінавая трэска,
пад дзірван лезь галавою,
у купіну глыбей тачыся,
665бо пад дзірваном і дом твой,
там, пад купінай глыбока!
Калі ж галаву ўздымеш,
разаб’е твой чэрап Укка,
стрэламі праб’е навылет,
670разаб’е сталёвым градам!”
Заклінаў так Леммінкяйнен.
Не ўзяло закляцце гада,
усё сычэў жахлівым джалам,
смерцю ўсё гразіў герою,
675языкі ўздымаў угору
Леммінкяйнену на згубу.
Тут успомніў Леммінкяйнен
старадаўнія замовы,
што раней ён чуў ад маці,
680чутыя яшчэ ў дзяцінстве.
І прамовіў Леммінкяйнен,
прыгажун той Каўкаміелі:
“Не паслухаешся зараз,
не адступіш ты з дарогі,
685ад пакутаў увесь распухнеш,
разнясе цябе ад болю,
надвая, паганы, лопнеш,
на тры часткі разляцішся,
як знайду я тую маці,
690што на свет цябе пусціла.
Ведаю адкуль ты родам,
ведаю, адкуль ты ўзяўся:
Сюэтар-вядзьмарка -- маці,
Вадзянік паганы – бацька.
695Плюнула ў ваду вядзьмарка
ды пусціла слюнькі ў хвалі.
Вецер іх гайдаў на хвалях,
дух вады люляў пяшчотна,
гойдаў шэсць гадоў на водах,
700сем гадоў ганяў па моры,
па марскіх прасторах светлых,
па бурлівых пенных хвалях.
Мора слюнькі расцягнула,
размякчыла спёкай сонца,
705вынесла вада на бераг,
да зямлі прыгнала хваля.
Тры дачкі прыроды-маці
ішлі берагам аднойчы,
ля шумлівага прастору,
710убачылі ў моры слінькі,
словы мовілі такія:
“Што б магло тут атрымацца,
калі б Творца даў дыханне
ды стварыў для слінькаў вочы?”
715Пачуў Творца тыя словы
і ў адказ сказаў такое:
“З брыды толькі брыда выйдзе,
злое -- з жабіных адкідаў,
нават калі дам дыханне,
720вочы брыдзе падарую.”
Тое ўчуў нячысцік Хійсі,
зло тварыць заўжды гатовы.
Сам узяўся быць за творцу:
ён уклаў душу ў погань,
725у вядзьмаркіны аплёўкі,
тыя Сюэтар адкіды.
І сліна змяёю стала,
стала чорным брыдкім гадам.
Дык адкуль узяў душу ён?
730З горана ў чорта Хійсі.
Дзе ён браў для гада сэрца?
Дала Сюэтар-вядзьмарка.
Дзе ж тады мазгі знайшоў ён?
У пене бурнага патоку.
735Адкуль вылюдка пачуцці?
З вогненнага вадакрута.
З чаго галаву зрабіў ён?
З гідкага зярняці бобу.
А з чаго ў гада вочы?
740З ільнянога зерня Лемпа.
З чаго ж у гадзюкі вушы?
Зь лісця лемпавай бярозы.
А з чаго ў гада пашча?
З гузіка старой вядзьмаркі.
745А з чаго язык у гада?
Зь дзіды злога духу Кейта.
А з чаго ў гада зубы?
З асцюкоў ячменя Туані.
А з чаго ў гада дзясны?
750Зь дзяснаў дзевы бога смерці.
А з чаго спіна ў гада?
З рагача, што быў у Хійсі.
А з чаго хвост атрымаўся?
З пасмаў валасоў нячыстых.
755А з чаго ў гада кішкі?
З пояса ад бога смерці.
Вось адкуль ты ўзялася,
уся краса твая і слава!
Чорны гад ты падзямельны,
760Туані чарвяк калматы,
колеру зямлі ды траваў,
усіх колераў вясёлкі!
Вызваляй ты шлях герою,
адпаўзай хутчэй з дарогі!
765Дай вандроўніку прабрацца,
Леммінкяйнену праехаць
на застолле ў дальняй Пох’і,
на вясёлую бяседу!”
Зварухнулася гадзюка,
770прэч папоўз тут змей ставокі,
павярнуў той гад таўшчэзны
на ўзбочыну дарогі,
адступіў перад героем.
Леммінкяйнен змог праехаць
775на вяселле ў дальняй Пох’і,
на таемнае застолле.